Göz kapağı düşüklüğü, üst göz kapağının normalden daha aşağıda durmasıdır. Tıbbi adı pitozistir. Bazı hastalarda yalnızca estetik bir fark gibi görünürken, bazı hastalarda görme alanını kapatacak kadar belirgin olabilir.
Göz kapağı düşüklüğü çocuklarda doğuştan görülebilir veya erişkin yaşta sonradan ortaya çıkabilir. Tedavi planı; düşüklüğün nedenine, derecesine, göz kaslarının gücüne, hastanın yaşına ve görme fonksiyonunun etkilenip etkilenmediğine göre belirlenir.
Göz Kapağı Düşüklüğü Nedir?
Göz kapağı düşüklüğü, üst göz kapağının göz bebeğini kısmen veya tamamen örtmesidir. Normalde üst göz kapağı, korneanın üst kısmını hafifçe örter. Ancak kapak daha aşağıda durduğunda hem görünüm değişir hem de görme alanı daralabilir.
Bu durum tek gözde olabileceği gibi iki gözde birden de görülebilir. Bazı hastalarda hafif asimetri şeklindedir. Bazı hastalarda ise kapak göz bebeğini kapatarak görmeyi belirgin şekilde etkiler.
Pitozis Ne Demektir?
Pitozis, üst göz kapağının normalden düşük pozisyonda olmasıdır. Bu düşüklük genellikle kapağı kaldıran kasın zayıflığı, kasın kapağa tutunduğu dokunun gevşemesi veya sinirsel nedenlerle ortaya çıkar.
Pitozis, yalnızca deri fazlalığı değildir. Bu nedenle göz kapağı düşüklüğü ile göz kapağı deri fazlalığı birbirine karıştırılmamalıdır.
Göz Kapağı Düşüklüğü ile Göz Kapağı Fazlalığı Aynı Şey mi?
Hayır. Bu iki durum sık karıştırılır.
Göz kapağı düşüklüğü, kapağın kendisinin aşağıda durmasıdır. Yani kapak kenarı normalden daha aşağıdadır ve göz bebeğini örtebilir.
Göz kapağı deri fazlalığı ise üst kapakta fazla deri birikmesidir. Bu duruma dermatoşalazis denir. Kapak kenarı normal pozisyonda olabilir, ancak fazla deri kirpiklerin üzerine yığılır ve görme alanını kapatabilir.
Bazı hastalarda her iki durum birlikte bulunabilir. Yani hem gerçek pitozis hem de deri fazlalığı olabilir. Bu ayrım ameliyat planı açısından çok önemlidir.
Kaş Düşüklüğü ile Karışabilir mi?
Evet. Kaş düşüklüğü de üst göz kapağında ağırlık ve sarkma hissi oluşturabilir. Kaş aşağı indiğinde üst kapak derisi göz üzerine doğru yığılır. Hasta bunu göz kapağı düşüklüğü sanabilir.
Bu nedenle muayenede yalnızca göz kapağına değil, kaş pozisyonuna da bakılır. Çünkü kaş düşüklüğü olan bir hastada yalnızca kapak ameliyatı yapmak yeterli olmayabilir.
Göz Kapağı Düşüklüğü Neden Olur?
Göz kapağı düşüklüğünün birçok nedeni olabilir. En sık nedenler yaşa, başlangıç zamanına ve eşlik eden bulgulara göre değişir.
Başlıca nedenler şunlardır:
-
Doğuştan kapak kaldırıcı kas zayıflığı
-
Yaşa bağlı kapak kası gevşemesi
-
Kontakt lens kullanımı
-
Göz ameliyatları sonrası gelişen kapak düşüklüğü
-
Travma
-
Sinir felçleri
-
Kas hastalıkları
-
Myastenia gravis gibi nöromüsküler hastalıklar
-
Göz kapağında kitle veya şişlik
-
Uzun süreli göz ovuşturma
-
Daha önce geçirilmiş göz kapağı cerrahileri
Her göz kapağı düşüklüğü aynı nedene bağlı değildir. Bu nedenle tedaviden önce doğru tanı konması gerekir.
Çocuklarda Göz Kapağı Düşüklüğü
Çocuklarda göz kapağı düşüklüğü çoğunlukla doğuştandır. En sık neden, üst göz kapağını kaldıran levator kasının yeterince gelişmemiş olmasıdır.
Çocuklarda göz kapağı düşüklüğü yalnızca görünüm açısından değerlendirilmez. Eğer düşük kapak göz bebeğini kapatıyorsa, görme gelişimini engelleyebilir ve göz tembelliğine yol açabilir.
Bu nedenle çocuklarda pitozis mutlaka dikkatle değerlendirilmelidir.
Çocuklarda Ne Zaman Tehlikelidir?
Çocuklarda göz kapağı düşüklüğü şu durumlarda daha önemlidir:
-
Kapak göz bebeğini kapatıyorsa
-
Çocuk görmek için başını geriye atıyorsa
-
Çene yukarıda bakma pozisyonu gelişmişse
-
İki göz arasında belirgin fark varsa
-
Göz tembelliği riski varsa
-
Astigmatizma gelişmişse
-
Görme gelişimi etkileniyorsa
Bu durumlarda cerrahi tedavi daha erken yaşta gündeme gelebilir.
Erişkinlerde Göz Kapağı Düşüklüğü
Erişkinlerde göz kapağı düşüklüğü çoğunlukla yaşa bağlı dokuların gevşemesiyle ortaya çıkar. Kapağı kaldıran kasın kapağa tutunduğu aponevroz adı verilen yapı zamanla gevşeyebilir veya yerinden ayrılabilir.
Bu durumda kapak yavaş yavaş aşağı iner. Hasta özellikle akşam saatlerinde kapağın daha fazla düştüğünü, okurken veya bilgisayar kullanırken gözünü açmakta zorlandığını fark edebilir.
Erişkinlerde kapak düşüklüğü bazen göz ameliyatlarından sonra da gelişebilir. Katarakt ameliyatı, göz içi cerrahiler veya uzun süreli kontakt lens kullanımı bu duruma katkıda bulunabilir.
Ani Gelişen Göz Kapağı Düşüklüğü Önemli midir?
Evet. Ani başlayan göz kapağı düşüklüğü mutlaka ciddiye alınmalıdır.
Özellikle aşağıdaki bulgular varsa acil değerlendirme gerekir:
-
Ani başlayan kapak düşüklüğü
-
Çift görme
-
Göz bebeğinde büyüme veya küçülme
-
Şiddetli baş ağrısı
-
Göz hareketlerinde kısıtlılık
-
Yüzde veya vücutta güçsüzlük
-
Konuşma bozukluğu
-
Denge kaybı
Ani pitozis bazen sinir felçleri, damar problemleri veya nörolojik hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu nedenle yeni başlayan ve hızla gelişen kapak düşüklüğü ihmal edilmemelidir.
Göz Kapağı Düşüklüğünün Belirtileri Nelerdir?
Göz kapağı düşüklüğü her hastada aynı şikâyetlere neden olmaz. Hafif olgularda yalnızca asimetri fark edilirken, ileri olgularda görme alanı etkilenebilir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Üst göz kapağının düşük görünmesi
-
İki göz arasında asimetri
-
Gözleri açmakta zorlanma
-
Alın kaslarını kullanarak gözleri açma
-
Kaşları sürekli kaldırma ihtiyacı
-
Okurken veya bilgisayar kullanırken çabuk yorulma
-
Üst görme alanında daralma
-
Baş ağrısı
-
Göz çevresinde ağırlık hissi
-
Çocuklarda başı geriye atarak bakma
-
Fotoğraflarda bir gözün daha küçük görünmesi
Bazı hastalar “gözüm küçüldü” diye başvurur. Aslında çoğu zaman göz küçülmemiştir; üst kapak daha aşağıda durduğu için göz açıklığı azalmıştır.
Tanı Nasıl Konur?
Göz kapağı düşüklüğünün tanısı ayrıntılı göz ve kapak muayenesi ile konur. Muayenede yalnızca kapağın düşük olup olmadığına değil, düşüklüğün nedeni ve cerrahiye uygunluk kriterleri de değerlendirilir.
Muayenede şu ölçümler yapılabilir:
-
Kapak kenarının göz bebeğine göre pozisyonu
-
İki göz arasındaki kapak yüksekliği farkı
-
Levator kas fonksiyonu
-
Kaş pozisyonu
-
Göz hareketleri
-
Göz bebeği boyutu
-
Göz yüzeyi ve kuruluk durumu
-
Görme keskinliği
-
Çocuklarda göz tembelliği riski
-
Gerekirse görme alanı testi
Bu değerlendirme, ameliyat tipini belirlemek için çok önemlidir.
Levator Fonksiyonu Neden Önemlidir?
Levator kası, üst göz kapağını kaldıran ana kastır. Göz kapağı düşüklüğü muayenesinde bu kasın ne kadar çalıştığı değerlendirilir.
Eğer levator fonksiyonu iyi ise kapak kası güçlendirilerek veya kasın bağlantısı düzeltilerek başarılı sonuç alınabilir.
Eğer levator fonksiyonu çok zayıfsa farklı cerrahi teknikler gerekebilir. Bu durumda kapak, alın kasından destek alacak şekilde askı yöntemleriyle kaldırılabilir.
Göz Kapağı Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?
Göz kapağı düşüklüğünün kalıcı tedavisi çoğu zaman cerrahidir. Ancak tedavi kararı düşüklüğün nedenine göre verilir.
Eğer kapak düşüklüğü geçici bir duruma, iltihaba, travmaya veya nörolojik bir hastalığa bağlıysa önce altta yatan neden değerlendirilir. Bazı durumlarda takip veya medikal tedavi gerekebilir.
Kalıcı pitoziste ise cerrahi tedavi planlanır.
Pitozis Ameliyatı Nedir?
Pitozis ameliyatı, düşük olan üst göz kapağını daha uygun pozisyona getirmek için yapılan cerrahidir. Amaç hem görme alanını açmak hem de iki göz arasında daha dengeli bir görünüm sağlamaktır.
Ameliyat tekniği hastanın kapak düşüklüğü derecesine, levator kas fonksiyonuna, göz yüzeyi durumuna ve yaşına göre seçilir.
Pitozis Ameliyatında Hangi Teknikler Kullanılır?
Pitozis ameliyatında farklı teknikler vardır. En sık kullanılan yöntemler şunlardır:
-
Levator ilerletme veya güçlendirme ameliyatı
-
Müller kası-konjonktiva rezeksiyonu
-
Frontal askı cerrahisi
-
Deri fazlalığı varsa eş zamanlı blefaroplasti
-
Kaş düşüklüğü varsa kaş pozisyonuna yönelik işlemler
Her hastada aynı ameliyat yapılmaz. Örneğin levator fonksiyonu iyi olan bir erişkinde farklı, doğuştan ağır pitozisi olan bir çocukta farklı teknik tercih edilebilir.
Levator Cerrahisi Nedir?
Levator cerrahisi, üst göz kapağını kaldıran kasın veya bu kasın kapağa tutunan uzantısının güçlendirilmesi işlemidir. Özellikle erişkinlerde yaşa bağlı aponevrotik pitoziste sık kullanılan bir yöntemdir.
Bu ameliyatta amaç, gevşemiş veya yerinden ayrılmış dokuyu yeniden daha etkili hale getirmektir.
Müller Kası Cerrahisi Nedir?
Bazı hastalarda göz kapağı düşüklüğü hafif veya orta düzeydedir ve belirli muayene bulguları uygundur. Bu hastalarda göz kapağının iç kısmından yapılan Müller kası-konjonktiva rezeksiyonu gibi yöntemler tercih edilebilir.
Bu teknik dışarıdan belirgin kesi olmadan uygulanabilir. Ancak her pitozis hastası için uygun değildir. Uygunluk muayene ile belirlenir.
Frontal Askı Ameliyatı Nedir?
Frontal askı ameliyatı, levator kas fonksiyonunun çok zayıf olduğu durumlarda kullanılan bir yöntemdir. Bu teknikte üst göz kapağı, alın kasından destek alacak şekilde askı materyali ile yukarı taşınır.
Özellikle doğuştan ağır pitozisli çocuklarda veya levator fonksiyonu çok zayıf olan hastalarda gündeme gelebilir.
Frontalis Flap Ameliyatı
Frontalis flap ameliyatı, levator kas fonksiyonunun çok zayıf olduğu ağır göz kapağı düşüklüklerinde kullanılan özel bir pitozis cerrahisi tekniğidir. Bu yöntemin önemli avantajı, yabancı bir askı materyaline ihtiyaç duyulmadan, hastanın kendi alın kasının göz kapağını kaldırmak için kullanılmasıdır.
Göz Kapağı Düşüklüğü Ameliyatı Estetik midir?
Göz kapağı düşüklüğü ameliyatı hem fonksiyonel hem de estetik etkileri olan bir ameliyattır.
Eğer düşük kapak görme alanını kapatıyorsa, hasta kaşlarını kaldırarak görmeye çalışıyorsa veya günlük yaşamda görme kalitesi etkileniyorsa ameliyat fonksiyonel bir gereklilik haline gelir.
Aynı zamanda ameliyat sonrası göz açıklığı daha dengeli hale geldiği için yüz ifadesi de değişebilir. Bu nedenle pitozis cerrahisi yalnızca estetik bir işlem olarak değerlendirilmemelidir.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Pitozis ameliyatı sonrası ilk günlerde kapakta şişlik, morluk, hafif batma, kuruluk ve gerginlik hissi olabilir. Bunlar genellikle zamanla azalır.
İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
-
Doktorun verdiği damla ve pomadlar düzenli kullanılmalıdır.
-
İlk günlerde göz çevresine soğuk uygulama önerilebilir.
-
Göz ovuşturulmamalıdır.
-
Ağır egzersizlerden bir süre kaçınılmalıdır.
-
Uyurken baş hafif yüksek tutulabilir.
-
Kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır.
-
Göz kuruluğu varsa suni gözyaşı kullanılabilir.
Kapak yüksekliği ilk günlerde şişlik nedeniyle tam olarak değerlendirilemeyebilir. Nihai görünümün oturması birkaç hafta veya ay sürebilir.
Ameliyat Sonrası Göz Tam Kapanmayabilir mi?
Pitozis ameliyatından sonra özellikle ilk dönemde göz kapağında hafif kapanma zorluğu olabilir. Bu durum çoğu hastada geçicidir. Ancak bazı hastalarda göz yüzeyini korumak için damla ve pomad kullanımı gerekebilir.
Ameliyat planlanırken göz yüzeyi, kuruluk durumu ve kapak kapanma kapasitesi dikkatle değerlendirilir. Amaç kapağı yeterince kaldırırken göz yüzeyini de korumaktır.
Pitozis Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi pitozis ameliyatının da bazı riskleri vardır. Bunlar hastaya, tekniğe ve düşüklüğün derecesine göre değişebilir.
Olası riskler şunlardır:
-
Şişlik ve morluk
-
Enfeksiyon
-
Kanama
-
Göz kuruluğu
-
Gözün tam kapanmaması
-
Kapak yüksekliğinde yetersiz düzelme
-
Kapağın fazla yükselmesi
-
İki göz arasında asimetri
-
Kapak kıvrımında farklılık
-
Tekrar ameliyat ihtiyacı
-
Göz yüzeyinde tahriş
Pitozis cerrahisinde milimetrik farklar bile görünümü etkileyebilir. Bu nedenle ameliyat öncesi beklentilerin gerçekçi şekilde konuşulması önemlidir.
Göz Kapağı Düşüklüğü Tekrarlar mı?
Bazı hastalarda zaman içinde tekrar düşüklük gelişebilir. Özellikle yaşa bağlı doku gevşemesi devam edebilir veya bazı kas-sinir hastalıklarında kapak pozisyonu zamanla değişebilir.
Doğuştan ağır pitozislerde veya daha önce cerrahi geçirmiş hastalarda ek düzeltme ihtiyacı olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmak Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda göz hastalıkları uzmanına başvurmak önemlidir:
-
Üst göz kapağı göz bebeğini kapatıyorsa
-
Görme alanı daralıyorsa
-
Çocukta başı geriye atarak bakma varsa
-
İki göz arasında belirgin kapak farkı varsa
-
Ani başlayan kapak düşüklüğü varsa
-
Kapak düşüklüğüne çift görme eşlik ediyorsa
-
Göz bebeği boyutunda değişiklik varsa
-
Kapak düşüklüğü giderek artıyorsa
-
Daha önce yapılan ameliyata rağmen sorun devam ediyorsa
Özellikle çocuklarda görme gelişimi etkilenmeden değerlendirme yapılması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Göz kapağı düşüklüğü kendiliğinden geçer mi?
Nedene bağlıdır. Geçici şişlik, travma veya bazı nörolojik durumlarda düzelme olabilir. Ancak kalıcı pitozis çoğu zaman cerrahi tedavi gerektirir.
Göz kapağı düşüklüğü görmeyi etkiler mi?
Evet. Üst kapak göz bebeğini kapatıyorsa üst görme alanını daraltabilir. Çocuklarda görme gelişimini etkileyerek göz tembelliğine yol açabilir.
Pitozis ameliyatı ile blefaroplasti aynı şey mi?
Hayır. Pitozis ameliyatı düşük kapağı kaldırmaya yöneliktir. Blefaroplasti ise fazla deri ve yağ dokusunun düzenlenmesidir. Bazı hastalarda iki işlem birlikte yapılabilir.
Çocuklarda göz kapağı düşüklüğü ne zaman ameliyat edilir?
Eğer kapak göz bebeğini kapatıyor ve görme gelişimini tehdit ediyorsa erken cerrahi gerekebilir. Hafif olgularda takip edilebilir. Karar muayene bulgularına göre verilir.
Pitozis ameliyatı sonrası iz kalır mı?
Kullanılan tekniğe göre değişir. Bazı ameliyatlarda kesi kapak kıvrımından yapılır ve zamanla belirginliği azalır. Bazı tekniklerde ise işlem kapak içinden yapılabilir.
Ameliyat sonrası iki göz tamamen simetrik olur mu?
Amaç mümkün olan en dengeli görünümü sağlamaktır. Ancak göz kapakları dinamik yapılardır ve milimetrik farklar olabilir. Tam simetri her zaman garanti edilemez.
Pitozis ameliyatı lokal anesteziyle yapılabilir mi?
Erişkin hastalarda bazı pitozis ameliyatları lokal anestezi ile yapılabilir. Çocuklarda veya bazı özel durumlarda genel anestezi tercih edilebilir.
Kontakt lens göz kapağı düşüklüğü yapar mı?
Uzun süreli kontakt lens kullanımı bazı kişilerde üst kapak dokularında gevşemeye katkıda bulunabilir. Bu durum aponevrotik pitozis gelişiminde rol oynayabilir.
Göz kapağı düşüklüğü baş ağrısı yapar mı?
Bazı hastalar kapağı kaldırmak için sürekli alın kaslarını kullanır. Bu durum alın bölgesinde yorgunluk ve baş ağrısı hissine neden olabilir.
Sonuç
Göz kapağı düşüklüğü yalnızca estetik bir sorun değildir. Bazı hastalarda görme alanını daraltabilir, çocuklarda görme gelişimini etkileyebilir ve günlük yaşam kalitesini azaltabilir.
Doğru tedavi için önce gerçek pitozis, deri fazlalığı ve kaş düşüklüğü birbirinden ayırt edilmelidir. Tedavi planı hastanın yaşına, kapak düşüklüğünün derecesine, levator kas fonksiyonuna ve göz yüzeyinin durumuna göre kişiye özel yapılmalıdır.
Göz kapağında düşüklük, asimetri, görme alanında daralma veya çocuklarda baş pozisyonu değişikliği fark edildiğinde göz hastalıkları uzmanına başvurmak önemlidir.