Miyopi (uzağı görememe), çocuklarda en hızlı artan göz sorunlarından biri haline geldi. Eskiden daha çok ergenlik döneminde ortaya çıkan miyopi, artık ilkokul çağında bile sık görülüyor. Bu artış öyle hızlı ki bilim insanları artık “miyopi pandemisi” kavramını kullanıyor.
Miyopi yalnızca gözlük ihtiyacı demek değil; ilerlediğinde retina dekolmanı, glokom ve makula dejenerasyonu gibi ciddi göz hastalıklarına zemin hazırlayabilir.
Miyopi Nedir?
Miyopi, gözün ön-arka uzunluğunun fazla olması veya korneanın normalden daha kavisli olması nedeniyle ışığın retinanın önünde odaklanması sonucu gelişir.
Belirtiler
- Uzağı bulanık görme
- Tahtayı seçememe, televizyona yaklaşma
- Gözlerini kısmak
- Baş ağrısı, göz yorgunluğu
Miyopi Pandemisi
- Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2050 yılında dünya nüfusunun %50’den fazlası miyop olabilir.
- Asya ülkelerinde (Çin, Güney Kore, Singapur) lise çağındaki gençlerin %80’i miyoptur.
- Türkiye’de bu oran %30’lara ulaştı ve giderek artıyor.
Neden bu artış var?
- Ekran süresi: Tablet, telefon, bilgisayar kullanımı gözde yakın odaklanmayı sürekli hale getirir.
- Açık hava eksikliği: Güneş ışığı dopamin salgısını artırarak gözün uzamasını engellemeye yardımcı olur.
- Eğitim yükü: Küçük yaşta uzun süreli kitap ve ekran başı çalışma.
- Genetik yatkınlık: Ailede miyopi varsa çocukta risk daha yüksektir.
Güncel Önleme ve Tedavi Yaklaşımları
1) Yaşam tarzı düzenlemeleri
- 20-20-20 kuralı: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakmak.
- Açık hava: Günde en az 90–120 dakika gün ışığında vakit geçirmek.
- Ekran süresi sınırı: 0–2 yaş hiç; okul çağında mümkünse 2 saati aşmamak.
2) Optik çözümler
Defokuslu camlar (akıllı miyopi camları)
- Merkez bölge net görmeyi sağlarken, çevredeki defokus bölgeleri miyopiyi tetikleyen uyarıları baskılamayı hedefler.
- Çalışmalar, ilerlemeyi %50’ye kadar azaltabileceğini göstermektedir.
- Çocuklarda özellikle 6–14 yaş arasında etkili olabilir.
Ortho-K lensleri
Gece takılıp sabah çıkarılan özel sert kontakt lensler, korneayı geçici olarak şekillendirir. Böylece gündüz gözlüksüz net görme sağlanırken miyopi ilerlemesi yavaşlatılmaya çalışılır.
3) Farmakolojik yöntemler
Düşük doz atropin damlaları
%0.01–0.05 arası düşük konsantrasyonlarda kullanıldığında miyopi ilerlemesini %30–50 yavaşlatabildiği bildirilmektedir.
4) Beslenme ve takviyeler
Sitikolin (Citicoline)
Retina hücrelerinde sinirsel iletiyi güçlendirmeye yardımcı olabileceği ve miyop çocuklarda görme fonksiyonlarını daha stabil hale getirebileceği bildirilmektedir.
Vitamin ve antioksidanlar
Lutein, zeaksantin, omega-3 ve D vitamini retina ve makula sağlığını destekleyebilir.
Sonuç
Miyopi artık küresel ölçekte hızla artan bir durumdur. Ancak günümüzde yalnızca gözlük değil, miyopiyi yavaşlatmaya yönelik seçenekler de mevcuttur:
- Defokuslu camlar
- Ortho-K lensleri
- Düşük doz atropin damlaları
- Sitikolin desteği ve beslenme düzeni
Ebeveynlerin yapabileceği en önemli adım; ekran süresini dengelemek, çocuğu açık havaya çıkarmak ve düzenli göz muayenelerini ihmal etmemektir.